عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشكی شیراز با اشاره به اهمیت كنترل فشار خون در سالمندان، گفت: در این گروه سنی، هدف از درمان تنها كاهش فشار خون نیست، بلكه باید فشار خون به‌گونه‌ای كنترل شود كه ضمن اثربخشی درمان، خطر افت فشار، سرگیجه، اختلال تعادل و زمین‌خوردن نیز كاهش یابد.
لاله محمودی گفت: كنترل مناسب فشار خون نقش مهمی در كاهش خطر سكته مغزی، بیماری‌های قلبی و آسیب كلیوی دارد، اما در سالمندان باید همزمان به عوارض احتمالی درمان نیز توجه شود.
وی افزود: با افزایش سن، تغییرات ایجادشده در شبكه عصبی خودكار و عروق می‌تواند توانایی بدن برای حفظ فشار خون هنگام تغییر وضعیت را كاهش دهد؛ به همین دلیل برخی سالمندان هنگام برخاستن از حالت خوابیده یا نشسته، دچار افت فشار خون وضعیتی می‌شوند.
محمودی ادامه داد: افت فشار خون وضعیتی می‌تواند با علائمی مانند سرگیجه، تاری دید، احساس ضعف یا سیاهی رفتن چشم همراه باشد و در برخی موارد خطر از حال رفتن و زمین‌خوردن را افزایش دهد. این وضعیت معمولاً به كاهش حداقل 20 میلی‌متر جیوه در فشار سیستولیك یا 10 میلی‌متر جیوه در فشار دیاستولیك، طی سه دقیقه پس از ایستادن، گفته می‌شود.
این متخصص داروسازی بالینی با اشاره به نقش برخی دارو‌های ضدفشارخون در بروز یا تشدید افت فشار، بیان كرد: دارو‌های مُدر، بتابلاكر‌ها و آلفابلاكر‌ها از جمله دارو‌هایی هستند كه در برخی افراد می‌توانند احتمال افت فشار وضعیتی را افزایش دهند.
وی توضیح داد: بتابلاكر‌ها علاوه بر كاهش فشار خون، با كاهش ضربان قلب می‌توانند پاسخ جبرانی قلب هنگام ایستادن را محدود كنند. آلفابلاكر‌ها نیز به‌ویژه در سالمندان ممكن است با افزایش احتمال افت فشار وضعیتی همراه باشند.
محمودی تأكید كرد: این موضوع به معنای نامناسب بودن این دارو‌ها برای سالمندان نیست و نمی‌توان یك گروه دارویی را برای همه افراد مناسب یا نامناسب دانست؛ بلكه انتخاب دارو باید بر اساس شرایط هر فرد، میزان فشار خون، بیماری‌های همراه، عملكرد كلیه، ضربان قلب و سایر عوامل بالینی انجام شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشكی شیراز یكی از اشتباهات رایج را تغییر خودسرانه مقدار داروی ضدفشارخون بر اساس یك نوبت اندازه‌گیری فشار خون دانست و افزود: فشار خون عددی ثابت نیست و در طول روز تحت تأثیر عواملی مانند فعالیت، استرس، خواب، تغذیه و وضعیت بدن تغییر می‌كند؛ بنابراین تصمیم‌گیری درباره كاهش یا افزایش دوز دارو باید با توجه به الگوی فشار خون در طول زمان، علائم بیمار و شرایط بالینی وی انجام شود.
وی با تأكید بر اهمیت بازبینی منظم دارو‌ها در سالمندانی كه چند دارو مصرف می‌كنند، ادامه داد: برخی دارو‌های غیرقلبی و حتی بعضی دارو‌های بدون نسخه نیز می‌توانند بر فشار خون، سرگیجه یا تعادل فرد اثر بگذارند؛ بنابراین بررسی فهرست كامل دارو‌های مصرفی توسط پزشك یا داروساز می‌تواند به شناسایی عوامل خطر و كاهش عوارض كمك كند.
دكتر محمودی خاطرنشان كرد: اگر سالمند پس از مصرف دارو یا هنگام بلند شدن از تخت و صندلی دچار سرگیجه، تاری دید، ضعف، احساس از حال رفتن یا زمین‌خوردن می‌شود، نباید این علائم صرفاً به افزایش سن نسبت داده شود و لازم است فشار خون و دارو‌های مصرفی وی بررسی شود.
وی افزود: در سالمندانی كه هنگام ایستادن دچار چنین علائمی می‌شوند، اندازه‌گیری فشار خون در حالت خوابیده یا نشسته و سپس پس از ایستادن می‌تواند به شناسایی افت فشار وضعیتی كمك كند.
این متخصص داروسازی بالینی با اشاره به علائم هشدار گفت: در صورت از حال رفتن، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا بروز علائم ناگهانی عصبی مانند اختلال تكلم یا ضعف یك‌طرفه بدن، ارزیابی فوری پزشكی ضروری است.
محمودی تأكید كرد: هدف از درمان فشار خون در سالمندان، دستیابی به كنترل مناسب و ایمن فشار خون متناسب با شرایط و میزان تحمل هر فرد است و مصرف منظم دارو، پرهیز از قطع یا تغییر خودسرانه آن، پایش فشار خون و بازبینی دوره‌ای دارو‌های همزمان، بخش مهمی از درمان ایمن فشار خون در سالمندی به شمار می‌رود.
