شركت آبفای كشور اعلام كرد براساس تازهترین آمارها، شرایط شكننده ذخایر سدها ادامه دارد و با نزدیك شدن به روزهای پایانی سال و آغاز خانهتكانیهای نوروزی، مدیریت مصرف آب بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
بر اساس دادههای ثبتشده از ابتدای سال آبی جاری تا 25 بهمنماه، میزان ورودی آب به سدهای كشور 9.70 میلیارد مترمكعب بوده كه در مقایسه با 8.48 میلیارد مترمكعب سال گذشته، رشد 14 درصدی را نشان میدهد. در مقابل، خروجی سدها در این بازه زمانی 7.85 میلیارد مترمكعب ثبت شده كه نسبت به خروجی 10.83 میلیارد مترمكعبی سال گذشته، 27 درصد كاهش داشته است.
با وجود این، حجم آب موجود در مخازن سدهای كشور اكنون 20.47 میلیارد مترمكعب است؛ در حالی كه این رقم در مدت مشابه سال گذشته 22.13 میلیارد مترمكعب بوده و كاهش 7 درصدی را نشان میدهد. در حال حاضر میانگین پرشدگی مخازن سدهای كشور تنها 39 درصد است؛ عددی كه بیانگر تداوم شرایط كمآبی در سطح ملی است.
بررسی وضعیت سدهای شاخص كشور نشان میدهد برخی منابع اصلی تأمین آب شرب در شرایط حساس قرار دارند. سد دوستی، بهعنوان اصلیترین منبع تأمینكننده آب شرب كلانشهر مشهد، تنها 22 میلیون مترمكعب ذخیره دارد و با 2 درصد پرشدگی، نسبت به سال گذشته 83 درصد كاهش نشان میدهد.
سد امیركبیر كه نقش مهمی در تأمین آب شرب و كشاورزی استانهای تهران و البرز دارد، با 8 میلیون مترمكعب ذخیره تنها 5 درصد پرشدگی داشته و نسبت به سال قبل 65 درصد كاهش را ثبت كرده است. در همین محدوده، سد لار با یك درصد و سدهای لتیان–ماملو با 8 درصد پرشدگی، شرایطی كمسابقه را تجربه میكنند؛ بهگونهای كه سه سد از پنج سد اصلی تهران و البرز كمتر از 10 درصد پر هستند.
در استان گلستان نیز سدهای وشمگیر، گلستان و بوستان در مجموع تنها 6 میلیون مترمكعب ذخیره داشته و با 5 درصد پرشدگی، 69 درصد افت نسبت به سال گذشته را نشان میدهند. سد رودبال داراب در فارس با 4 درصد پرشدگی و كاهش 53 درصدی و سد طرق در خراسان رضوی با 6 درصد پرشدگی و افت 48 درصدی، از دیگر نمونههای وضعیت شكننده منابع آبی كشور هستند.
این آمارها در حالی منتشر میشود كه كشور در سالهای گذشته با دورههای متوالی خشكسالی، كاهش سرانه آب تجدیدپذیر و فشار مضاعف بر منابع زیرزمینی مواجه بوده است. هرچند ممكن است در برخی مناطق بارشهای مقطعی رخ دهد، اما الگوی كلی منابع آبی همچنان ناپایدار و نیازمند همكاری مشتركان است. در این بین با نزدیك شدن به روزهای پایانی سال و آغاز خانهتكانیهای نوروزی، مدیریت مصرف آب بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
خانهتكانی نوروزی و ضرورت مدیریت مصرف
در چنین شرایطی، همزمانی خانهتكانیهای نوروزی با كاهش ذخایر برخی سدهای مهم، ضرورت مصرف مسئولانه آب را دوچندان میكند، چرا كه بر اساس آمارهای موجود خانه تكانی تا 20 درصد مصرف آب را افزایش می دهد. شستوشوی فرشها، حیاط، ماشین و نما با آب شرب و استفاده بیرویه از آب شرب خانگی میتواند فشار مضاعفی بر شبكه تأمین وارد كند.
كارشناسان حوزه آب تأكید میكنند شهروندان میتوانند با واگذاری شستوشوی فرش، ماشین و اقلام حجیم به واحدهای صنعتی دارای سیستم بازچرخانی آب، استفاده از سطل به جای شلنگ برای شستوشو، پرهیز از شستوشوی غیرضروری معابر و روشن نكردن ماشین لباسشویی و ظرفشویی با ظرفیت كم، سهم مؤثری در كاهش مصرف داشته باشند.
همچنین بهرهگیری از تجهیزات كاهنده مصرف نظیر سردوشهای كممصرف، شیرآلات اهرمی و كاهنده و فلاشتانكهای دومرحلهای میتواند در كاهش مصرف آب شهری نقش قابل توجهی ایفا كند.
در شرایط كنونی، مدیریت مصرف یك انتخاب نیست بلكه ضرورتی ملی است. همراهی مردم با پویشهای «نصفش كنیم» و «آب را دریابیم» میتواند نقش تعیینكنندهای در افزایش تابآوری شبكه تأمین آب كشور داشته باشد. كاهش حتی 10 درصدی مصرف در بخش خانگی، میلیونها مترمكعب صرفهجویی ایجاد كرده و به حفظ ذخایر سدها كمك میكند.
امروز بیش از هر زمان دیگر، رفتار مسئولانه هر شهروند در مصرف آب مستقیماً بر پایداری تأمین آب شرب، كشاورزی و صنعت اثرگذار است. خانهتكانی نوروزی میتواند با رعایت اصول صرفهجویی، به سنتی همراه با مسئولیتپذیری تبدیل شود؛ چرا كه امنیت آبی، پایه امنیت غذایی، سلامت و توسعه پایدار كشور به شمار میرود.
